Mora'nın güneybatısındaki
Navarin limanı ile Burak Adası güneyinde
Osmanlı donanması ile Venedik filosu arasında
yapılan deniz savaşı (1499). II. Beyazıt,
1499 yılı baharında Mora'daki Venedik sömürgelerini
ele geçirmek maksadıyla kara ve deniz kuvvetleri
için İnebahtı (Lepanto) kalesini ilk hedef
olarak seçmiş, İstanbul ve Gelibolu'da gerekli
hazırlıklara başlamıştı.
Kaptan-ı Derya Küçük
Davut Paşa kumandasında 67'si kadırga
ve 20'si büyük olmak üzere 270 - 300 parçadan
kurulu Osmanlı donanması Gelibolu'dan hareket
etti. Donanmada Anadolu ve Rumeli sipahileri
ile kapıkulu askerlerinden kurulu 60.000
kişiden fazla bir kara kuvveti de bulunmaktaydı.
Devrin en ünlü denizcilerinden Kemal
ve Burak
Reis'lerle, Kara Hasan ve
Herek Reis'in de katıldığı donanma da
Kemal
ve Burak
Reis'lere özel olarak yapılmış 2.500
tonluk birer Göke verilmişti.
Rodos şövalyeleri, Osmanlı
donanmasından çekinerek Fransa kralı XII.Lui'den
yardım istemişler, Fransa kralı da şövalyelere
22 kadırga göndermişti. Venedikliler her
ihtimali karşılamak üzere Mudon limanında
amiral Antonio Grimani kumandasında
47'si kadırga olmak üzere yaklaşık 160 gemiden
kurulu filoyu hazır bulunduruyorlardı. II.
Beyazıt donanmanın hareketinden sonra
1 Haziran 1499'da İstanbul'dan hareket etti.
Edirne, Filibe üzerinden Vardar ovasına
indi, burada kendini bekleyen Anadolu ve
Rumeli beylerbeylerinin kuvvetlerini yanına
aldı. Rumeli beylerbeyi vezir Koca Mustafa
Paşa kendi kuvvetleri ile İnebahtı kalesini
kuşatmakla görevlendirilmişti.
Kilidülbahir - Temaşalık
- Benefşe burnu - Koron - Modon rotası ile
yoluna devam eden donanma 12 gün fırtına
ile mücadele etti. Gemilerden 6'sı battı.
Bu yüzden kara kuvvetleri ile birleşmekte
gecikildi. Kara kuvvetleri İnebahtı'nın
kuzeyinde Çatalca vadisine ulaştığı sırada
Osmanlı donanması ancak Mudon kalesi önüne
gelebildi, Venediklilerin savunduğu limana
giremediğinden güneydeki Sapienza adasına
sığınmak zorunda kaldı. Bu arada Venediklilerle
ilk çatışma da oldu. Fakat günlerce fırtına
ile boğuşan Osmanlı donanması adaya çıkarma
yapamadı. Adanın Acı Su (Porto Longo) limanında
bir süre kaldıktan sonra kuzeye doğru hareket
etti.
160 parçadan kurulu ve
amiral Antoni Grimani kumandasındaki
düşman donanması, bu sırada Navarin'in 10
mil kadar kuzey batısındaki Brodino (Proti)
kanalında yatmakta idi.
İnebahtı'ya ulaşmak için
Brodino kanalından geçmek gerekiyordu. Kaptan-ı
Derya Davut Paşa, düşman üzerine
atılmaya karar verdi. Fakat rüzgar kuzeyden
eserek düşman harekatını destekliyordu.
Grimani idaresindeki düşman donanması amiral
Loredano'nun Korfu adasından gelen
20 gemisi ile takviye edildi.
Yaklaşan Venedik donanmasının
rampaj yapmasına meydan vermeden uzaktan
top ateşi ile karşılanmasına çalışıldı.
Herek Reis'in gökesi, savaşın başlangıcında
üzerine gelen iki Venedik gökesini şayka
toplarıyla batırdı. Burak
Reis de bir düşman mavnası
ile bir gökesini top ateşi ile batırdı.
Fakat düşman öncü grubu kumandanı olan amiral
Armenyo ile Korfu valisi olan amiral
Pietro Lorendo kumandasındaki diğer
iki gökenin kendine aborda olmasına engel
olamadı.
Düşmanın her birinde biner
kişi bulunan iki karakası ile yine her birinde
500 kişi bulunan diğer iki karakası,
Burak Reis'in gökesini ortaya
aldı. Gökeye çengel ve halat bağlayarak
güvertesine sıçradılar. Bundan başka irili
ufaklı 20 kadar Venedik teknesi de saldırıya
başladı. Türk donanması diğer düşman gemileriyle
savaşa girişmiş olduğu için Burak Reise
yardım edemedi.
Üstün düşman kuvvetlerinin
saldırısı karşısında kalan Burak
Reis, başka imkan kalmadığını
görünce, son çare olarak, gemisini neft
ile tutuşturdu. Yangın şiddetli rüzgarın
da etkisiyle çevresindeki gemilere de sıçradı,
Burak
Reis'in gökesiyle birlikte
iki Venedik gökesi de yanarak battı. Burak
ve Hasan Reis'lerle Yenişehir sancakbeyi
Kemal Bey şehit oldu. Ünlü Venedik
kaptanlarından amiral Loredano ve
Armeniyo da batan gemilerle birlikte
öldüler.
Burak
Reis'in gemisinden kurtulabilen
90 gemici, Brodano (Sapienza) adasına çıktılar
ve bu adaya Burak
Reis'in adını verdiler. Aralarındaki
rekabet nedeniyle amiral Loredano'nun
yardımına gelmeyen düşman başkumandanı Amiral
Grimani ölümden kurtuldu ve kurtarabildiği
gemileri toplayarak Korfu adasına çekildi.
Böylece İnebahtı yolu açıldı. Öğle vakti
başlayan Burak Adası Deniz Savaşı, akşam
üzeri düşmanın çekilmesi ile sonuçlanmıştı.
Venediklilerin 6'sı göke ve ikisi mavna
olmak üzere 12'si bu savaşta batırıldı ve
birkaç gemisi zapt edildi. Buna karşılık
Osmanlı donanmasında bir göke ve bir yük
gemisi yandı.
Deniz tabya tekniği ilk
defa Türk donanması tarafından, Burak Adası
Deniz Savaşında uygulanmıştı. Türk gemilerinin
10 düşman gemisini top ateşiyle batırmaları
(diğer ikisi yanarak battı) ve topun gerçek
değerini ortaya koymalarıyla deniz savaşlarında
top tabiyesine temel atıldı. |